De 25 dingen die ik onthoud uit 2025

In navolging van Ernst-Jan Pfauth deel ik hier ook graag 25 dingen die in 2025 bleven hangen:

1. 2025 was een rollercoaster van een jaar. Eigenlijk niet te vatten. Veel te veel ziekenhuizen om goed te zijn, veranderingen in de job, persoonlijke keuzes met redelijk wat impact en op de valreep kochten we ook nog een nieuw huis. Al die dingen brengen gigantisch veel mist in mijn hoofd met zich mee. De enige manier om daar voor mij mee om te gaan is letterlijk van me afschrijven. Naast mijn bed ligt een A4-schrijfboek en een pen. Als de mist te veel wordt, schrijf ik een bladzijde vol. Een stream of consciousness, eigenlijk niet te lezen, want het springt van de hak op de tak en is incoherent. Zie het als een ballon die leegloopt. Maar voor mij helpt het enorm. Dit is de mental health-tip die ik aan iedereen zou durven meegeven: schrijf het van je af.
2. Ik heb me gerealiseerd dat ik eigenlijk niet zo’n positieve mens ben. Daar wou ik iets aan doen, dus kocht ik het ‘Dankboek’ van Ernst-Jan Pfauth. Elke dag drie dingen opschrijven waarvoor ik dankbaar ben. Het dwingt me om bewust te zoeken naar wat er wél goed was die dag. En het is trouwens ook gewoon een prachtige uitgave, met fijne intermezzo’s om tussendoor te lezen.
3. Het boek Ossenkop was een mooie ontdekking. Manik Sarkar schreef een boek over de kleine middenstander, en tegelijk ook een aanklacht: hoe die middenstander weggedreven wordt door multinationals, en hoe wij daar voor het gemak vaak een groot kwaliteitsverlies bij nemen.
4. Ik ben teruggekeerd naar papier. Ik kocht een mooi portfolioboek, prachtig papier erbij, en vanaf nu schrijf ik weer met de hand. Na vele omzwervingen via reMarkable, iPad, Notion en alles daartussenin, heb ik beseft dat ik het tactiele nodig heb. Met de hand werken doet me beter nadenken. Het is meer werken, maar daardoor ook meer een ‘verwerking’ van waar ik mee bezig ben.
5. Je kan niet schrijven zonder pen. Veel gezocht, maar ik denk dat ik er ben: Muji pennen, 0.5 dikte.
6. Hogere machten van Joost de Vries is een historische liefdesroman die van Bandoeng naar Londen naar Caïro springt, terwijl de wereld rondom de personages in sneltempo verandert. Het begint met James Welmoed en Elizabeth van Elzenburg, twee mensen die ogenschijnlijk niets met elkaar gemeen hebben, behalve dat ze niet kunnen ophouden aan elkaar te denken. Wat volgt is een affaire die door de decennia blijft smeulen, met verleiding en afscheid, schaamte en succes, ijdelheid, liefde en verraad, en toch weer liefde. Originele personages, briljante dialogen, en zo speels geconstrueerd dat het uitnodigt om later nog eens te herlezen.
7. Drink je graag koffie, dan is Monx Roasters een aanrader. Belgisch bedrijf, leuke keuzes, en vooral: lekker.
8. Over koffie gesproken. Ik wou al heel lang latte art kunnen maken, maar om goed microfoam te krijgen heb je meestal een (heel) duur toestel nodig. Dat geld heb ik niet. Dus kocht ik de Nanofoamer Pro van Subminimal. Nog altijd duur, maar niet te vergelijken met een volwaardige koffiemachine. Ziet er mooi uit en maakt echt supergoede microfoam. Mijn barista-carrière maakt grote sprongen.
9. Meer en meer begin ik alcohol als iets gevaarlijks te beschouwen. En ik blijf soms met verbazing kijken naar hoe er in mijn omgeving af en toe zo lichtzinnig mee wordt omgesprongen. Tegelijk is er weinig alternatief. Daarom ben ik heel blij met de toename van non-alcoholische bieren. Mijn favoriet: Playground van Vandestreek.
10. Ook dit jaar zoek ik nog bijna dagelijks naar ‘het woordje’.
11. Een van de beste nieuwsbrieven die ik zelf lees, is ‘De vierde versie’. Daarin schrijft Peter Zantingh over… tja… schrijven. Over zijn eigen proces, maar ook over andere boeken, passages die hij ontleedt of bespreekt. Met dit jaar onder meer deze straffe quote:Maar guilty pleasures staan per definitie haaks op wat muziek ís, althans, voor mij: schaamte is een gevoel dat alleen bestaat in relatie tot anderen, en muziek heeft op de puurste momenten niets te maken met wat anderen ervan vinden, want die anderen bestáán op die momenten niet eens.
12. De beslissing werd genomen in 2024, maar de uitwerking en voorstelling kwam in 2025. De nieuwe minimumdoelen voor het basisonderwijs zijn er, en zullen in 2026 en vooral de jaren daarna pas écht zichtbaar worden in ons Vlaams basisonderwijs. Het is een gigantisch belangrijke eerste stap richting beter kwaliteitsvol onderwijs, daar ben ik heilig van overtuigd. Maar het is ook maar dat: een eerste stap. Ik maakte met Buiten De Krijtlijnen twee afleveringen hierover (deze en deze), die meer inzicht geven in het hoe en waarom van die nieuwe minimumdoelen.
13. Endurance: Shackleton’s Incredible Voyage van Alfred Lansing gaf het begrip uithoudingsvermogen een compleet nieuwe dimensie. Dit is zo’n verhaal dat je bijna fysiek voelt: kou, honger, eindeloze dagen, en toch blijven doorgaan. Je legt het weg met twee gedachten tegelijk: dit kan niet waar zijn, en het is dus wél waar geweest.
14. Een belangrijk inzicht dat bij mij en mijn collega’s neerdaalde: professionalisering gebeurt door te doen. Wil je beter leren lesgeven, dan moet je oefenen. Sommige noemen het ‘The discuss’n’reflect trap’. Peps Mccrea beschrijft het zo:Knowledge becomes actionable when teachers see it in practice (through modelling) and try it out repeatedly (through rehearsal with feedback). These experiences are far more powerful than reflection and discussion, even if the latter feel better in the moment (though ideally, we want both). If we’re serious about helping teachers improve, we must also support them to engage in rehearsal. Like learning to drive a car or conduct a triple heart bypass, teaching requires repeated, deliberate practice.
15. Dit jaar verscheen ook ‘Developing Curriculum for Deep Thinking – The Knowledge Revival’. Een film die ik maakte voor het Expertisecentrum Onderwijs & Leren, waarin we tien mensen interviewden over het belang van een kennisrijk curriculum. Het was spannend en een hele eer om onderwijsgiganten als John Hattie en Dylan Wiliam te interviewen. Het resultaat is hier te bekijken.
16. Mijn eerste echte ‘film’ die ik van A tot Z maakte, verscheen ook dit jaar. Ik volgde de recordpoging van mijn goede vriend Ben Elst om de snelste duizend kilometer ooit te fietsen op een wielerpiste. Ik ben heel trots op het resultaat. Bekijk hier.
17. Samen met mijn goede vriend Bert Hermans startte ik de podcast Goudkoorts, waarin we om de twee weken praten over Olympische sporten. We proberen de Olympische vlam warm te houden tot de Spelen in L.A. in 2028. En daardoor ontdekte ik opnieuw wat een prachtige sport atletiek is. Op het afgelopen WK gebeurden er weer fantastische dingen.
18. Zin om drummer te worden. Of beter gitaar te leren spelen. Of een echte zanger te worden. Met Musora kan het. Musora leert je drummen (Drumeo), piano (Pianote), gitaar (Guitareo) of zingen (Singeo). Je kan meespelen met bekende nummers, er is een methode die je stap voor stap beter maakt, en er zijn crash courses in specifieke technieken. Ik ben nog geen Chad Smith, maar ik kan ondertussen toch al een béétje op de drums kloppen in een bepaald ritme.
19. Tomorrow, and Tomorrow, and Tomorrow van Gabrielle Zevin was ook zo’n boek waar ik met veel goesting in zat. Op sommige momenten kreeg ik zelfs A Little Life-vibes: iemand die met fysieke pijn leeft, zichzelf in de knoop draait in vriendschappen, en liefde moeilijk kan toelaten (hey Jude). In de kern is dit een prachtig gelaagd verhaal over de driehoeksverhouding tussen Sadie, Sam en Marx. Marx lijkt eerst wat het vlakke derde wiel, maar gaandeweg wordt hij net het cruciale scharnier. En dan die setting: de gamingwereld. Zo verfrissend, omdat games hier niet als tijdverdrijf worden behandeld, maar als kunst, als taal, als een plek waar je dingen zegt die je in het echte leven niet uitgesproken krijgt. Het leest als een trein. Misschien een tikkeltje te lang, maar toch.
20. Qua live muziek had Eefje De Visser geen gelijke in 2025.
21. Ik kijk te weinig films en series om echt als referentie te dienen, maar Oppenheimer blies me van mijn sokken. En Shrinking ook, wat een fantastische reeks.
22. Ik leerde hoe waardevol het kan zijn om te lezen over de plek waar je bent of naartoe gaat. Binnenkort trek ik naar Zuid-Afrika en ik heb nog Disgrace van Coetzee en de biografie van Nelson Mandela op mijn lijstje staan. Maar ik las alvast de biografie van Trevor Noah. Heel mooi boek dat me al een eerste indruk gaf van het complexe, maar enorm boeiende Zuid-Afrika. Al is het in de kern eigenlijk een verhaal van een zoon en zijn moeder, die elkaar doodgraag zien.
23. Op de valreep las ik nog een van de mooiste boeken van het jaar: Tom Lake. Zo’n boek dat je eerst verkeerd inschat. Ik dacht dat het een zeemzoet liefdesromannetje zou zijn over een oude vakantieliefde, maar het bleek een supergelaagde roman met een warm hart. In lockdown op de boerderij duwen drie dochters hun mama richting het verhaal dat al jaren in de lucht hangt: haar zomer met Peter Duke, toen nog een nobody, later een wereldster. En het strafste is misschien dit: het boek gaat even hard over het heden als over het verleden. Over een huwelijk, moederschap, verlangen, identiteit, en vooral over wat je wel en niet vertelt aan je kinderen. Ann Patchett doseert dat tot in de perfectie. Geen goedkope twists, geen lijk uit de kast, wel kleine details die je blik kantelen. Eentje voor op uw lijstje in 2026.
24. Er was geen boek dat meer beklijfde dit jaar dan Wolf van Lara Taveirne. En het is ook gewoon nog eens heel mooi geschreven. Taveirne vertelt over haar broer Wolf, het nakomertje, die op zijn achttiende verdwijnt en maanden later dood wordt teruggevonden in Lapland, met onder zijn kleren het dagboek van zijn laatste reis. Tien jaar later slaat ze dat dagboek opnieuw open en probeert ze zichzelf een plek te geven in het verhaal, als zus én als schrijver. Het is rouw op papier, maar niet op zoek naar verklaringen. Eerder naar kleine stipjes licht in de duisternis. Het kruipt onder je huid en blijft daar nog even zitten.
25. En dan de zwaarste. Mijn zoontje belandde in het ziekenhuis met acute hersenvliesontsteking. Het werden de twee vreselijkste weken van mijn leven, en het zindert ook nu nog, maanden later, na. Ik schreef hierboven al over dankbaarheid, maar de diepe dankbaarheid die ik voel voor het verplegend personeel en alle dokters van het Universitair Ziekenhuis Antwerpen die mijn kind weer beter gemaakt hebben, is grenzeloos. Duizend, duizend, duizend maal dank.