Hoe kunnen lezen en tellen de wereld redden?

Wouter Duyck is een cognitief psycholoog die zich focust op onderwijs. En hij schreef een boek. Met een nogal prikkelende, chargerende titel: ‘Mijn kind, slim kind. Waarom lezen en tellen de wereld zal redden.‘

Het boek bestrijkt verschillende onderwerpen en thema’s binnen onderwijs, maar uiteindelijk doet Duyck een pleidooi voor meer aandacht aan basisvaardigheden zoals taal en wiskunde. Dat is ondergesneeuwd, ironisch genoeg door een streven naar gelijke kansen.

In dat hele debat rond gelijke kansen is, zo betoogt Duyck, intelligentie ondergesneeuwd geraakt.

Ik bespaar je de statistiek (het kwadraat van een correlatie), maar dit betekent dat leerprestaties voor 65% voorspeld konden worden op basis van de IQ-test. Dat is gigantisch

Dat wil niet zeggen dat intelligentie of IQ een vaststaand gegeven is. je IQ-score is veranderlijk en sterk beïnvloedbaar door … onderwijs.

Intelligentie is een noodzakelijke, maar geen voldoende voorwaarde. Intelligentie wordt beperkt door cognitief potentieel, maar garandeert geen gerealiseerd potentieel. Het verschil tussen beide is net onderwijs. Voor minder en gemiddeld intelligente kinderen, maar zeker ook voor zeer begaafde kinderen.

Bij het rijtje oorzaken van het Flynn-effect is de belangrijkste factor voor de maakbaarheid van intelligentie al genoemd, namelijk de inspiratie voor dit boek: onderwijs. Als onderwijs geen invloed zou hebben op intelligentie, zou het niet de moeite zijn er elk jaar 15 miljard Vlaams belastinggeld aan te besteden. Wie denkt dat de toekomst en de leerprestaties van kinderen in hun genen gegrift zijn, zal zich niet uitsloven in onderwijsdebat en -beleid. Wie denkt dat intelligentie een biologisch determinisme impliceert, zou geen boek schrijven over onderwijs.

Omdat intelligentie dé factor is die het sterkst leerprestaties bepaalt. Maar evengoed zorgen leerprestaties voor intelligentie. Het is een tweerichtingsstraat. Intelligentie helpt om slimmer te worden. De meeste psychologen vinden zelfs dat intelligent en slim hetzelfde zijn.

Als onderwijs geen invloed zou hebben op intelligentie, zou het niet de moeite zijn er elk jaar 15 miljard Vlaams belastinggeld aan te besteden. Wie denkt dat de toekomst en de leerprestaties van kinderen in hun genen gegrift zijn, zal zich niet uitsloven in onderwijsdebat en -beleid. Wie denkt dat intelligentie een biologisch determinisme impliceert, zou geen boek schrijven over onderwijs

Een ander belangrijk punt dat Duyck maakt in zijn boek is het gebrek aan intellectuele ambitie in ons onderwijs. Populistisch gezegd: de zesjecultuur. Academischer gezegd: het gebrek aan hoge verwachtingen over al onze leerlingen.

Helemaal bovenaan die tabel staat: de verwachtingen die men aan leerlingen stelt. Wie 6 op 10 verwacht, krijgt meestal 6 op 10. Soms 5 of 7, maar nooit 9. Als onze jongeren de laagste prestatiemotivatie hebben, dan scheelt er iets met de verwachtingen die we aan hen stellen of hoe we dat doen. Onze jongeren worden niet met deze prestatiemotivatie geboren. Het zijn wij, ouders en leraren, die deze zesjescultuur in hun hoofden planten. Misschien moeten we niet helemáál onderaan op deze grafiek zitten (alhoewel), maar dat we niet de slechtste prestatiemotivatie willen, is nogal evident, voor wie de illusie wil koesteren een kenniseconomie te kunnen zijn. Deze grafiek is een probleem, omdat ze de voorspelling is van de volgende drie PISA-drama’s. De kanarie in de cognitieve koolmijn. It’s the culture, stupid.

In een competitieve wereld zijn kwetsbare kinderen niet gediend met lage verwachtingen. Wie ambitie bant uit de school, creëert enkel gelijke(re) uitkomsten, maar nooit gelijke kansen. Gelijke uitkomsten. Ik schreef het al toen we het over intelligentie hadden. Mark Elchardus: “… dat het belangrijkste verschil tussen mensen niet zozeer ligt in hun capaciteit om bepaalde kennis en vaardigheden te verwerven, maar wel in de tijd die ze daarvoor nodig hebben.” Iedereen kan uiteindelijk hetzelfde.

Ik sprak Wouter Duyck voor de podcast Buiten De Krijtlijnen over zijn boek. Het werd een zeer inspirerend, wervelend gesprek over deze en nog veel meer aspecten van zijn boek. Lees het boek vooral zelf en laat me weten wat je ervan vond!